Een supplementlabel lees je het best van achter naar voren: niet de belofte op de voorkant, maar het voedingswaardepaneel en de ingrediëntenlijst op de achterkant vertellen je wat er echt in zit. Daar vind je de hoeveelheid per dagdosis, het percentage van de referentie-inname, de vorm waarin een mineraal zit en hoeveel capsules je per dag nodig hebt. En dat laatste bepaalt meteen hoe lang een pakje eigenlijk meegaat.
Hieronder lopen we een label af van boven naar onder, met telkens de plek waar het misloopt.
Wat RI of VNR betekent, en waarom 500% niet beter is
Achter elke vitamine of mineraal staat een percentage. Op Belgische verpakkingen heet dat RI in het Nederlands en VNR in het Frans: de referentie-inname, een gemiddelde dagbehoefte voor een gezonde volwassene. 100% betekent dus dat deze dosis die referentie dekt.
Hoge percentages zijn niet automatisch beter. Bij Multivitamine Energy staat vitamine C op 300% RI, vitamine D op 500% en vitamine B12 op 1000%. Dat ziet indrukwekkend uit, maar het zegt vooral iets over het soort nutrient. Van wateroplosbare vitamines zoals C en B12 plas je de overmaat gewoon uit, dus een hoog percentage is daar zelden een probleem en vaak gewoon het logische doseerniveau. Bij vetoplosbare vitamines en bij mineralen ligt dat anders: die slaat je lichaam wel op, en daar is meer dus niet beter. Wat er in een multi hoort te zitten, bespreken we in wat zit er in een goede multivitamine.
Let ook op percentages die ontbreken. Voor sommige stoffen bestaat er geen referentie-inname, en dan staat er een streepje. Dat is normaal en geen slecht teken.
Extract versus werkzaam bestanddeel
Dit is de plek waar labels het meest verwarren. Een plantenextract wordt uitgedrukt in milligram extract, maar wat telt is hoeveel van het werkzame bestanddeel daarin zit. Twee potjes met evenveel milligram kunnen dus totaal verschillend zijn.
Een concreet voorbeeld: Devil's Claw & Boswellia bevat 200 mg duivelsklauw met daarin 5 mg harpagoside, en 100 mg boswellia met daarin 30 mg AKBA. Dat zijn de gestandaardiseerde bestanddelen waarop zo'n extract wordt afgestemd. Staat er op een ander label alleen 500 mg duivelsklauwextract zonder harpagosidegehalte, dan weet je niet wat je vergelijkt. En meteen de eerlijkheid erbij: voor duivelsklauw en boswellia bestaat er geen toegelaten gezondheidsclaim. De enige claims op dat pakje komen van de toegevoegde vitamine C en D. Hoe dat zich verhoudt tot andere opties, zetten we naast elkaar in glucosamine of duivelsklauw.
Visolie werkt op precies dezelfde manier. Een label dat groot 1000 mg visolie vermeldt, zegt nog niets. Wat telt is hoeveel EPA en DHA erin zit. Omega 3 vermeldt 700 mg EPA en 500 mg DHA per dagdosis. EPA en DHA samen dragen vanaf 250 mg per dag bij tot een normale hartfunctie, en die drempel kan je alleen toetsen als die cijfers er staan.
De ingrediëntenlijst en de vorm van een mineraal
De ingrediëntenlijst staat op volgorde van hoeveelheid, van veel naar weinig. Daar lees je ook in welke vorm een mineraal zit, en dat is geen detail: magnesiumcitraat, magnesiumoxide en magnesiumbisglycinaat gedragen zich niet hetzelfde. Hetzelfde geldt voor ijzer. Bij IJzer Complex is die vorm bewust gekozen, en wat het verschil is leggen we uit in ijzerbisglycinaat versus gewoon ijzer. Verder in de lijst vind je de hulpstoffen: vulmiddelen, antiklontermiddelen, de capsulewand. Die horen er gewoon bij, maar ze zijn wel relevant als je vegetarisch eet of een allergie hebt.
Per capsule of per dag: wat een pakje echt kost
Kijk altijd of een cijfer per capsule of per dagdosis staat. Dat verandert de prijsvergelijking volledig. Vetbinder & Eetlustremmer is daar een goed voorbeeld van: 60 capsules lijkt veel, maar aan 6 capsules per dag is dat een kuur van 10 dagen. Datzelfde pakje heeft ook maar drie echte claims: chitosan bij 3 g per dag voor het behoud van normale cholesterolgehaltes in het bloed, choline voor een normale vetstofwisseling en leverfunctie, en chroom voor een normale bloedglucosespiegel. Gewichtsverlies staat daar niet bij en mag er niet bij staan. Meer daarover in vetbinders en eetlustremmers.
Claims en waarschuwingen
De claimtekst op een pak hoort letterlijk te zijn. Vitamine D draagt bij tot het behoud van normale botten is een toegelaten formulering. Ondersteunt je natuurlijke balans of voor meer energie en veerkracht is dat niet. Vage beloftes zijn geen bewijs van een beter product, eerder een teken dat er voor het hoofdingrediënt geen toegelaten claim bestaat. Een fabrikant die dat gewoon opschrijft, geeft je meer informatie.
Onderaan staan tot slot de verplichte vermeldingen, en die lees je echt: niet gebruiken als vervanging van een gevarieerde voeding, buiten het bereik van jonge kinderen houden, de aanbevolen dagelijkse dosering niet overschrijden. Daarbovenop komen productspecifieke waarschuwingen. Multi-Vitamines Kids vermeldt bijvoorbeeld dat overmatig gebruik een laxerend effect kan hebben. Elders lees je uitsluitingen voor zwangerschap, borstvoeding, schaaldierallergie of het gebruik van bloedverdunners. Herken je jezelf daarin, leg het label dan voor aan je huisarts of apotheker in plaats van het risico te nemen.
Kort samengevat: lees de achterkant, kijk naar de dagdosis en niet naar de capsule, vraag naar het werkzame bestanddeel en niet alleen naar de milligram extract, en wees op je hoede bij mooie beloftes zonder exacte woorden. Een label dat alles durft te vermelden, ook wat het niet mag claimen, is het label dat je kan vertrouwen.
Voedingssupplement. Niet gebruiken als vervanging van een gevarieerde voeding en een gezonde levensstijl.