Supplementen bij kinderwens en zwangerschap: wat zegt het etiket?

Foliumzuur, Vitamine B12 en Vitamine D3 van Nature Avenue op een keukentafel naast een glas water

Folaat, vitamine D, jodium, DHA en ijzer: wat het etiket je vertelt bij een kinderwens of zwangerschap, en waarom je huisarts of gynaecoloog beslist.

Bij een kinderwens en tijdens de zwangerschap is het etiket het eerste wat je leest, en je huisarts of gynaecoloog degene die beslist wat je neemt. Een groot deel van de potjes op een supplementenrek draagt de vermelding "niet gebruiken tijdens de zwangerschap", en die staat er niet voor de sier. Wat er in deze periode wel in beeld komt, is meestal een korte lijst: folaat, vitamine D, jodium en DHA uit visolie, en in sommige gevallen ijzer. Over elk daarvan beslist iemand die jouw situatie kent, niet een blog en niet een schap.

Hieronder lopen we na wat het etiket je over die nutriënten vertelt, welke vermeldingen wettelijk zijn toegelaten en waar je extra op let: hoog gedoseerde vitamine A in de vorm van retinol, en kruidensupplementen die vaak een uitsluiting voor zwangerschap op de verpakking hebben staan. We geven geen dosissen en geen advies op maat. Dat gesprek hoort bij je huisarts, gynaecoloog of apotheker.

Waarom het etiket je eerste bron is

Op elk voedingssupplement staat een vaste set informatie: de namen van de nutriënten, de hoeveelheid per aanbevolen dagdosis, de ingrediëntenlijst, de bewaarinstructies en de waarschuwingen. Precies die laatste rubriek is bij een kinderwens het interessantst. Daar lees je of een product een uitsluiting heeft voor zwangerschap of borstvoeding, of het niet geschikt is onder een bepaalde leeftijd, en of er iets over medicatie wordt vermeld. Hoe je zo'n etiket regel per regel leest, staat in ons stuk over een supplementlabel lezen.

Er is nog een reden om daar te beginnen. Het etiket is het enige dat je kan nakijken voor je iets in je mandje legt. Staat er "niet gebruiken tijdens de zwangerschap", dan is de afweging klaar: je legt het terug, en wil je weten waarom, dan vraag je het aan je apotheker. Bij een flink deel van het rek is dat de uitkomst, en dat is geen tekortkoming van die producten. Ze zijn voor iemand anders samengesteld.

Folaat en foliumzuur: wat er officieel gezegd mag worden

Folaat is de naam van de vitamine, foliumzuur de vorm die in de meeste supplementen zit. Voor deze vitamine bestaat er, uitzonderlijk, één toegelaten formulering over risicovermindering. Ze luidt voluit: "Inname van extra foliumzuur verhoogt de folaatstatus bij de moeder. Een lage folaatstatus bij de moeder is een risicofactor voor de ontwikkeling van neuraalbuisdefecten bij het zich ontwikkelende kind." Die zin is de volledige boodschap. De kortere versies die je soms leest, zijn niet toegelaten en zeggen ook iets anders dan wat er onderzocht is.

Daarnaast mag over folaat gezegd worden dat het bijdraagt tot de normale bloedvorming en tot de normale aminozuursynthese, dat het een rol heeft bij celdeling, en dat het bijdraagt tot de normale groei van moederlijk weefsel tijdens de zwangerschap. In Foliumzuur, Vitamine B12 & Vitamine D3 zitten drie nutriënten samen; vitamine B12 draagt bij tot de normale vorming van rode bloedcellen en tot de normale werking van het zenuwstelsel. Hoeveel je neemt en vanaf wanneer je begint, bepaalt je huisarts of gynaecoloog. Over de drie afzonderlijk schreven we eerder dit stuk over vitamine B12, foliumzuur en vitamine D.

Vitamine D: kijk welke sterkte op het potje staat

Vitamine D draagt bij tot de normale opname van calcium en fosfor, tot het behoud van normale botten, tanden en spierfunctie, en tot de normale werking van het immuunsysteem. Dat zijn de toegelaten vermeldingen, en ze veranderen niet door een zwangerschap.

Wat wel verschilt van potje tot potje, is de sterkte. Vitamine D3 1000 bevat 1000 IE per capsule in een basis van olijfolie en is volgens het etiket geschikt vanaf 3 jaar. De zwaarder gedoseerde varianten in het assortiment hebben een hogere leeftijdsgrens op hun eigen etiket staan. Welke sterkte bij jou past, en of je er via een multivitamine al een deel van binnenkrijgt, is iets om voor te leggen in plaats van zelf op te tellen. Waarom die totaalsom telt, beschrijven we algemeen in veilige bovengrenzen van vitaminen en mineralen.

Jodium en de schildklier

Jodium draagt bij tot de normale productie van schildklierhormonen en een normale schildklierfunctie. Of er jodium in jouw multivitamine zit en hoeveel, lees je in de tabel op het etiket. Niet elk product bevat het, en producten die het bevatten verschillen onderling sterk. Is er bij jou een schildklieraandoening gekend of neem je schildkliermedicatie, dan is dit bij uitstek een punt voor je huisarts of gynaecoloog voor je er iets bijneemt.

DHA uit visolie

Van de omega 3-vetzuren zijn EPA en DHA de twee met een toegelaten vermelding. EPA en DHA samen dragen bij tot een normale hartfunctie bij een dagelijkse inname van 250 mg, en DHA draagt bij tot het behoud van de normale hersenfunctie en het normale gezichtsvermogen bij diezelfde 250 mg per dag. Hoeveel EPA en DHA er in een capsule zit, lees je op het etiket, en dat is iets anders dan de hoeveelheid visolie: die twee cijfers worden vaak verward. Omega 3 is een visoliesupplement, dus niet bruikbaar bij allergieën voor vis, en visolie wordt het best bij een maaltijd met vet ingenomen. Of een visolie in jouw geval zinvol is en in welke hoeveelheid, leg je voor aan je arts of apotheker.

IJzer begin je niet op eigen initiatief

IJzer draagt bij tot een normaal zuurstoftransport in het lichaam, tot de normale vorming van rode bloedcellen en hemoglobine, tot een normale cognitieve functie, tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid en tot de normale werking van het immuunsysteem. Toch zijn we hier het strengst van allemaal: start er tijdens een kinderwens of zwangerschap niet zelf mee. IJzer wordt in de opvolging gemeten, en de beslissing om bij te nemen hoort bij wie die cijfers ziet. Krijg je IJzer Complex of een ander ijzersupplement niet aangeraden, dan is dat evengoed een antwoord.

Wat je er wel bij mag weten: vitamine C verhoogt de opname van non-heemijzer, en Vitamine C draagt daarnaast bij tot de normale werking van het immuunsysteem en tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid. Of je die combinatie neemt en op welk moment, hoort in hetzelfde gesprek thuis en niet in een eigen experiment.

Waar je voorzichtig mee bent: vitamine A en kruiden

Twee groepen vragen extra aandacht op het etiket. De eerste is vitamine A, zeker in de vorm van retinol. Vitamine A draagt bij tot het behoud van normaal gezichtsvermogen en een normale huid en tot de normale werking van het immuunsysteem, maar hoog gedoseerde retinol is tijdens de zwangerschap een uitgesproken punt van aandacht en veel verpakkingen vermelden dat ook. Een gewone multivitamine zoals Multivitamine Energy is samengesteld voor een brede groep volwassenen en niet specifiek voor deze periode. Kijk in de tabel of en in welke vorm vitamine A erin zit, en leg het potje voor aan je apotheker in plaats van het er zelf naast te nemen.

De tweede groep zijn de kruiden- en plantenextracten. Een groot deel daarvan draagt een uitsluiting voor zwangerschap en borstvoeding op de verpakking, soms zonder uitleg erbij, en dat is precies waarom het etiket je eerste stop is. Neem je medicatie, dan komt daar nog een laag bovenop. Hoe je dat gesprek voorbereidt, staat in supplementen en medicatie overleggen met je arts.

  • Lees de rubriek met waarschuwingen voor je naar de voedingswaardetabel kijkt.
  • Noteer alles wat je al neemt, met de hoeveelheid per dag, en neem die lijst mee naar je afspraak.
  • Staat er "niet gebruiken tijdens de zwangerschap" op het pak, dan stopt de afweging daar.
  • Twijfel je over een regel op het etiket, laat het dan ter plaatse door je apotheker nakijken.

Samengevat: het etiket vertelt je welke nutriënten erin zitten, in welke hoeveelheid, en voor wie het product niet bedoeld is. Die laatste regel is bij een kinderwens vaak de beslissende. Over folaat, vitamine D, jodium, DHA en zeker over ijzer beslist je huisarts, gynaecoloog of apotheker, met jouw volledige situatie erbij. Breng naar die afspraak mee wat je nu neemt, etiketten inbegrepen, dan hoeft niemand te gokken.

Voedingssupplement. Niet gebruiken als vervanging van een gevarieerde voeding en een gezonde levensstijl.

KEUZEHULP

Niet zeker welk product bij jou past?

Beantwoord 3 korte vragen en we tonen je de top 3 producten die het best aansluiten bij jouw situatie. Symptoom-gericht, geen marketingpraat.

3 VRAGEN±30 SECOP MAAT
Start de keuzehulp